Brandrood Rund

 Informatie Nederlandse Runderrassen
Rasbeschrijving
Brandrode runderen zijn egaal diep donkerrood of bruinrood van kleur met witte aftekeningen: een witte kol, een witte buik, witte staartpunt en witte sokken. Tong en verhemelte zijn soms gepigmenteerd. Het Brandrode rund is sterk en sober, kan zich goed aanpassen en blijkt redelijk winterhard. Op sommige plaatsen van het lichaam, met name aan de kop en de poten neigt de kleur meer naar zwartachtig rood. Vanwege deze geblakerde kleur is de naam ‘brandrood’ ontstaan. Brandrode runderen zijn middelgroot. Het zijn rustige en vriendelijke dieren voor elkaar en voor de mensen, wat hen goed hanteerbaar maakt. Ze zijn goed bestand tegen voederovergangen en wisselende weersomstandigheden.

Oorsprong van het ras
Het Brandrode rund behoort tot het Maas-Rijn-IJssel veetype, vaak kortweg MRIJ genoemd. Al vanaf het begin van de twintigste eeuw werd er in het rivierengebied gefokt met de daar voorkomende sobere, sterke, makke en gelijkmatige koeien met hun uitgesproken dubbeldoel-eigenschappen. Na de Tweede Wereldoorlog had de rood- of kastanjebruine tint plaatsgemaakt voor lichtrode en witte kleurpatronen. Dat zat een aantal boeren niet lekker. Sommigen waren zo verknocht aan die oorspronkelijkheid dat ze eigen stieren gingen gebruiken met als gevolg dat hun vee genetisch geïsoleerd raakte van wittere MRIJ-dieren. Zo conserveerden deze idealisten niet alleen het kleurpatroon maar ook het type van het vroegere MRIJ-vee, dat inmiddels is gepromoveerd van ‘kleurslag’ tot ‘ras’.

Conservatieprogramma
In 1978 zijn er ongeveer 120 donkerrode MRIJ-runderen geteld. Inmiddels hebben Brandrode Runderen een eigen stamboek en hebben zowel cultuurhistorische organisaties, professionele als hobbyboeren de handen ineen geslagen om het ras van de ondergang te redden. Via onderzoek en fokmodellen wordt gewerkt aan instandhouding van het ras en verbreding van de bloedvoering. In 2001 werd een stichting in het leven geroepen om de bedreigende situatie van nog slechts een 100 resterende Brandroden via gerichte fokplannen te verbeteren. Er was nauwelijks sperma voorradig en de kans op inteelt hield aan. De Stichting Het Brandrode Rund kocht uit het rivierengebied afkomstige dieren aan van zoveel mogelijk onverwante bloedlijnen. Samen met instanties als Natuurmonumenten, Geldersch Landschap en Staatsbosbeheer werden deze dieren ingezet voor begrazingsbeheer in de oud-Hollandse cultuur-landschappen. Voorbeelden daarvan zijn de Kraanvense Heide (Loon op Zand), de Groote Modderkolk (Loenen), De Voorne (Heerewaarden), en de uiterwaarden bij Beuningen en Batenburg. Met het oog op inteeltbeperking is voor de fokkerij in deze terreinen een stierenpool ingesteld. Er blijkt nog een klein aantal veehouders Brandroden te melken en daarnaast worden ze in kleine aantallen door hobbyboeren gehouden. In 2004 is het stamboek gesloten met ca. 500 dieren. Er is sperma gewonnen en in de genenbank opgeslagen. Inmiddels zijn ook enkele embryo's ingevroren. In 2007 kent het stamboek 454 vrouwelijke fokdieren en 66 mannelijke dieren.

Naam Brandrood rund
Rasbeschrijving Diep donkerrood (brandrood) met witte kol, witte sokken, witte staartpunt en witte onderlijn. Vooral bij stieren naar zwart neigende kop; donkere, blauwachtige neusspiegel.
Aantal dieren In 1978 ca 120 runderen. In 2004 is het stamboek gesloten met ca. 500 dieren.
Trend Toenemend
Schofthoogte vrouwelijke dieren 130-140 cm
Schofthoogte mannelijke dieren iets hoger
Gewicht vrouwelijke dieren 550-600 kg
Gewicht mannelijke dieren 800-900 kg
Gebruiksdoeleinden begrazingsbeheer van natuurterreinen, vlees en melk

Photos: Animal Sciences Group

Het Brandrode Rund